بیماری های دهان

 

بیماری های دهان چگونه تظاهر پیدا می کنند؟1
   بیماری های دهان به مجوعه ای از مشکلات مخاط حفره دهان گفته می شود که ممکن است به اشکال مختلف تظاهر پیدا کنند. این تغییرات گاهی نشانه وجود یک اختلال سیستمیک در بدن می باشند.گاهی نیز ضایعات مخاط دهان نشانه مشکلات جدی تری مانند ضایعات پیش سرطانی یا سرطان دهان هستند که نیاز به بررسی بیشتر ودرمان قطعی دارند.

بیماری های دهان به اشکال زیر ممکن است بروز نمایند :
1-زخم های حاد ، مزمن یا عود کننده دهانی
2-ضایعات سفید و قرمز که به صورت لکه های پراکنده یا منتشر در دهان دیده می شوند.
3-تغییر رنگ مخاط دهان که ممکن است به صورت کانونی یا منتشر باشد .
4-ضایعات برجسته در قسمت های مختلف حفره دهان
5-لقی غیرعادی منتشر دندان ها
6-خشکی دهان
7-احساس مزه بد یا غیر عادی در دهان
8-سوزش مخاط دهان یا لب ها
9-ضایعات لب

     
     
     

زخم های آفتی  :
   زخم های دهانی به دلایل مختلفی ایجاد شده و به اشکال متفاوتی تظاهر پیدا میکنند. زخم های آفتی  شایعترین زخم های داخل دهان هستند که هر از چند گاه در دهان ایجاد می شوند.  حداقل یک نفر از هر 5 نفر در مرحله ای از زندگی خود زخم های آفتی را تجربه میکند. زنان بیشتر از مردان به این ضایعات مبتلا می شوند. این زخم ها معمولا به شکل زخم های کوچکتر از 1 سانتی متر ، گرد و متقارن با غشائ سفید رنگ روی سطح داخلی لبها ، کناره زبان و لثه ها دیده می شوند. زخم های آفتی معمولا بدون احتیاج به درمان طی 10 الی 14 روز بهبود پیدا می کنند. این زخم ها معمولا دردناک بوده و ممکن است موجب سختی در بلع و حرف زدن بیماران شوند. درمان های موضعی مانند ژل های بی حسی  و دهان شویه های مختلف جهت کاهش درد و ناراحتی بیماران وجود دارد. برخی اوقات لازم است در بیمارانی که زخم های آفتی به درمان های موضعی پاسخ نمی دهند، از درمانهای خوراکی دارویی استفاده نمود.

1

علل ایجاد آفت دهانی:

  علت ایجاد آفت ناشناخته است. آفت یک بیماری عفونی نبوده و به دیگران سرایت نمیکند. تحقیقات نشان داده اند ضایعات آفتی میتواند به دلیل عوامل موضعی یا برخی بیماریهای زمینه ای ایجاد شوند. از عوامل موضعی که می تواند منجر به آفت شود، دست دندان های غیر متناسب و لق، خراش ناشی از مسواک هایی با پزهای خشن و مصرف برخی غذاها یا دهان شویه ها و ... را می توان نام برد. تغییرات هورمونی، استرس، کمبود ویتامین B12 ، آهن و اسید فولیک، ناراحتی های روحی و اضطراب از عوامل دیگر در ارتباط با ایجاد زخم های آفتی هستند. همچنین در برخی بیمارها مانند بهجت، سلیاک، کرون و سندرم نقص ایمنی زخم های آفتی دیده می شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

  از آنجا که معمولا تعداد زخم های آفتی 1 الی 2 عدد می باشد و خود به خود طی یک الی دو هفته بهبود پیدا میکنند، بسیاری از بیماران به درمان خاصی احتیاج ندارند.اما در موارد زیر بهتر است جهت بررسی بیشتر و دریافت درمان مناسب حتما با متخصص بیماری های دهان مشورت شود:
1.    زخم های متعدد
2.    زخم های بزرگتر از 1 سانتی متر
3.    زخم های مقاوم که بیش از دو هفته باقی می مانند
4.    عود مکرر زخم ها
5.    همراهی زخم های دهانی با علائمی مثل: خارش ، سوزش و قرمزی چشم ها، دردهای مفصلی، زخم در ناحیه تناسلی، جوش های چرکی یا خارش دار روی پوست، مشکلات گوارشی مثل اسهال و دل پیچه

لیکن پلان :
  لیکن پلان بیماری ست که می تواند پوست یا مخاط مانند دهان را جداگانه یا همزمان درگیر کند. پزشکان هنوز دلیل اصلی ایجاد لیکن پلان را نمی دانند اما امروزه ثابت شده است لیکن پلان یک بیماری عفونی نبوده و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود. همچنین درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد اما ماهیت این بیماری به گونه ای است که می تواند دوره هایی از بهبود را داشته باشد و مجدداً دوباره علائم بیماری ظاهر شود.  سن ابتلا معمولا بین 30 الی 60 سال بوده و زنان دو برابر بیشتر از مردان مبتلا می شوند.لیکن پلان در دسته بیماری های خود ایمنی طبقه بندی می شود. بیماری های خود ایمنی زمانی ایجاد می شوند که سیستم ایمنی بدن که به طور معمول بر علیه عفونت ها فعال می شود به سلول های خودی فرد حمله میکند.لیکن پلان در پوست معمولا به صورت جوش های خارش دار قرمز یا بنفش رنگ تظاهر میکند که می تواند بعد از بهبود ردی قهوه ای رنگ از خود برجای بگذارد.لیکن پلان دهانی می تواند در هر جایی از دهان تظاهر پیدا کند. اما به طور معمول بیشتر در داخل گونه ها به صورت خطوط اشعه وار ، ضایعات مسطح ( پلاک) یا دانه های برجسته سفید رنگ دیده شود.علاوه بر این لیکن پلان دهانی ممکن است به صورت نواحی قرمز رنگ و زخمی و یا ترکیبی از ضایعات سفید و قرمز یا سفید و زخمی نیز ظاهر شود.


آیا لیکن پلان دهانی با سرطان ارتباط دارد؟
  لیکن پلان دهانی که به صورت خطوط سفید دیده می شود احتمالا ارتباطی با سرطان دهان ندارد، اما در 40 درصد از موارد شکل جدی تری از بیماری تظاهر پیدا میکند . نوع زخمی لیکن پلان که موجب سوزش و ناراحتی زیاد برای بیماران مخصوصاً با مصرف غذاهای داغ، تند و ادویه دار شده و به شکل نواحی زخمی و قرمز در دهان دیده می شود و همچنین نوع پلاک، ممکن است در درصد بسیار کمی از بیماران تبدیل به سرطان شود.از همین روی توصیه می شود بیمارانی که ضایعات سفید و قرمز داخل دهان داشته یا متخصص پوست تشخیص لیکن پلان داده است، حتما به صورت منظم و دوره ای تحت نظر متخصصین بیماریهای دهان قرار بگیرند.  متخصصین بیماریهای دهان می تواند با تجویز داروهای موضعی یا خوراکی مناسب ضایعات دهانی را درمان نمایند و همچنین از وقوع تغییرات ناخوشایند پیشگیری کنند. درمان برای خطوط سفید معمولا انجام نمی شود، هرچند روش هایی مانند درمان با لیزر و ویتامین A جهت کاهش زبری و برطرف کردن نمای سفید ضایعات می توانند به کار روند.

آیا ترمیم های آمالگام باعث ایجاد لیکن پلان می شوند؟
  دسته ای از ضایعات دهانی تظاهراتی مشابه لیکن پلان داشته که به آنها واکنش های لیکنوئیدی گفته می شود. این دسته از ضایعات می توانند ناشی از ترمیم های دندانی، مصرف برخی داروهای خاص و برخی بیماری های زمینه ای باشند. تشخیص این ضایعات باید توسط متخصصین بیماری های دهان داده شود و درمان متناسب انجام شود. در این دسته از ضایعات ، تعویض ترمیم های قدیمی آمالگام ممکن است به بهبود ضایعات کمک کند.

سندرم سوزش زبان چیست؟

  سندرم سوزش زبان اصطلاحی است که برای احساس سوزش مداوم یا عود کننده در دهان به کار می رود در حالیکه به ظاهر مخاط دهان سالم است. این بیماری ممکن است فقط زبان را مبتلا نماید ولی گاهی لثه ها ، لب ها ، مخاط گونه ، سقف دهان و یا کل دهان نیز گرفتار می شود.احساس سوزش گاهی بسیار شدید است و مانند این است که آب جوش در دهان ریخته باشد.سندرم سوزش دهان ممکن است به صورت ناگهانی یا تدریجی ایجاد شود.

گاهی در برخی از بیماران علاوه بر سوزش دهان ،احساس خشکی دهان ، احساس مزه تلخ، احساس طعم فلز یا احساس تغییر مزه غذاهانیز ایجاد می شود.در بعضی از موارد این سوزش در هنگام صبح کمتر است و به سمت انتهای روز شدیدتر می شود. گاهی در هنگام خوردن غذا سوزش بیمار موقتا برطرف می شود. این احساس سوزش ممکن است ماه ها یا حتی سال ها ادامه یابد. ندرتا در برخی از بیماران علایم به صورت خود به خود برطرف می شوند.

برای تشخیص و درمان سندرم سوزش دهان باید یررسی های لازم از نظر مخاطی و سیستمیک انجام شود و پس از اطمینان از فقدان وجود مشکلات زمینه ای درمان بیمار با مصرف دارو و توصیه های لازم انجام شود